Zastosowanie programów komputerowych w rozwoju inteligencji dziecka

1. Wstęp

    Program Organizacji Neurologicznej składa się głównie z trzech programów: fizycznego, fizjologicznego i intelektualnego. Uwzględnia tym samym całokształt rozwoju człowieka. Podejście to zakłada ścisłą zależność i współdziałanie pomiędzy trzema wymienionymi sferami.

    Na konferencji zostanie poruszony głownie program rozwoju intelektualnego. Chcielibyśmy przedstawić zasady działania programu oraz przykładowe sposoby jego realizacji w wykorzystaniem technologii komputerowej.


2. Podstawowe wiadomości teoretyczne

    Dzieci niesprawne fizycznie nie mają takich możliwości edukacyjnych, jak ich zdrowi rówieśnicy. Każde z nich w mniejszym lub większym stopniu jest odizolowane od świata. Dzieci, które nie potrafią mówić, mają problemy z komunikacją, nie mogą wykazać, że czytają; dzieci, które mają problemy manualne nie piszą. Wszystko to je ogranicza i powoduje, ze zasługują na indywidualne podejście pedagoga. Dzieci niesprawne intelektualnie nie mogą nadążyć za tempem nauki w szkołach, nauczyciele nie są w stanie poświęcić im dostatecznej ilości czasu.

    Odpowiednio przygotowane Komputerowe Programy Inteligencji mogłyby służyć jako optymalny sposób dostarczania dziecku informacji z różnych dziedzin nauk. Począwszy od nauki czytania, matematyki kończąc na pomnażaniu wiedzy z wszystkich dziedzin obejmujących szkolną edukację.

    Program Inteligencji według organizacji neurologicznej uwzględnia sposób, w jaki odbywa się przekaz informacji na poziomie neuronowym. Stosuje się on według zasady: intensywności, częstotliwości oraz czasu trwania bodźca sensorycznego, którym w tym przypadku jest cząstka (bit) informacji.

    Program bitów inteligencji został zapoczątkowany w Instytutach Osiągania Ludzkich Możliwości (IAHP) w USA głownie przez Glenna Domana oraz innych jak: Tample Fay, Gretchen Kerr, Reymundo Veras, Evan Thomas, Perlish, Harvey, Richard Norton i nie tylko - a także szczególnie dzięki matkom, które rzetelnie wykonywały zadawane programy inteligencji ze swoimi dziećmi.

    Od kilku lat istnieją wstępne programy komputerowe, za pomocą których wszystkie dzieci mogą dążyć ku doskonałości intelektualnej.

    Mózg, szczególnie młody neurologicznie, działa w sposób, który pozwala na maksymalne wchłaniania informacji w jak najszybszym czasie. Dziecko roczne uczy się szybciej niż dziecko dwuletnie, a dwuletnie szybciej niż trzyletnie i tak dalej. Ponad 50 lat temu tego rodzaju stwierdzenie przez pioniera w rozwoju mózgu Glenna Domana brzmiało jak radykalne stwierdzenie. Dzisiaj jest to dobrze rozpoznanym faktem. Wiemy, ze dzieci mają niesamowita zdolność przyswajania informacji. Dla dziecka nie ma znaczenia czy wskażemy palcem na kota i go nazwiemy, czy wskażemy palcem na obraz i powiemy "to jest Mona Lisa, namalował ja Leonardo Da Vinci". Zapamiętanie tych faktów opiera się jedynie na zasadach:

częstotliwość tej informacji - ile razy powtórzymy zanim ono zapamięta

intensywność - mianowicie czy głos nasz dociera do dziecka

czas trwania danego bodźca, w tym przypadku, im szybciej tym lepiej. Jeżeli wymówienie zdania składającego się z 10 słów zajęłoby 3 minuty to ile z tego zapamiętaliby moi słuchacze. Mózg jest zaprogramowany, aby wchłaniać informacje w bardzo szybkim tempie. Aby nauczyć dziecko, co to jest kot nie potrzebne jest istnienie mowy u niego. To, że ono nie będzie mogło powiedzieć "kot" nie znaczy, że nie wie, że to on.

    "Każde dziecko zadaje takie samo pytania jakie zadają najwięksi naukowcy świata. Małe dzieci potrafią nauczyć się absolutnie wszystkiego, co jest im przedstawione w jasny, konkretny i radosny sposób." [Glenn Doman]

    W IAHP dzieci na programie intensywnego leczenia jak i intensywnego rozwoju (w przypadku dzieci zdrowych), potrafią czytać w kilku językach, rozwiązywać skomplikowane problemy matematyczne i przewyższają swoja ogólną wiedzą swoich rówieśników. Programy Inteligencji są różnorodne. Rozpoczyna się wstępnych - początkowych, które będą pokazane podczas konferencji, następnie są rozbudowane do programów Rozwiązywania Problemów. Programy nie są stosowane wyłącznie w celu wzbogacenia wiedzy u dziecka, ale służą również do motywacji motorycznej. Mózg nabiera innych wartości, może lepiej dokonywać porównań i połączeń informacji. Lepiej syntetyzować i analizować fakty. Dotyczy wszystkich ścieżek sensorycznych: wzroku, słuchu, dotyku, węchu i smaku (ostatnie dwie nie odgrywające tak wielkiej roli u dzieci z uszkodzeniem w śródmózgowiu jak u dzieci z uszkodzeniem kory mózgowej a szczególnie u dzieci autystycznych.)

    Mózg rośnie i rozwija się za pomocą Programów Inteligencji. Każdy pedagog wie, że istnieją niezmierne ograniczenia czasowe w pracy z dziećmi z problemami w nauce. Każdy chciałby mieć więcej czasu do pracy, rozumiejąc, że tylko za pomocą częstotliwości pewne dzieci maja szanse nauczenia się faktów. Komputerowe Programy Inteligencji rozwiązują w dużej mierze ten problem. Takie rozwiązanie może być przeniesione w środowisko domowe, gdzie dziecko uczy się lub rozwiązuje zadanie domowe za pomocą komputera. Program Rozwiązywania Problemów będzie tu szczególnie przydatny.

    Programy Inteligencji bez użycia komputera robią własnoręcznie matki lub woluntariusze, którzy wiedzą jak zrobić dobry "bit". Produkują tysiące takich materiałów wycinając obrazki i klejąc na kartonach. Komputer może pomóc w tych działaniach i przyspieszyć czy uefektywnić te pracę. Bit inteligencji powinny być wyizolowaną cząstką informacji, posiadającą bardzo istotne cechy. Bit powinien być:

precyzyjny, wiernie oddaje szczegóły

oddzielony bez wprowadzającego zamieszanie tła

jednoznaczny, czyli ściśle nazwany

duży i przez to wyraźny.

    Bity służą przekazywaniu konkretnych faktów, a tworzymy je używając bardzo dokładnego rysunku, ilustracji lub fotografii, którą prezentujemy dziecku w odpowiedni sposób.

    Program Inteligencji jest oparty o krótkie trwanie informacji, powtarzane często w ciągu dnia. Używane są głównie ścieżki sensoryczne słuchu i wzroku. Materiały są dostosowywane do potrzeb każdego dziecka indywidualnie lub bardziej ogólnie w zależności od poziomu uszkodzenia dziecka.

    Program reprezentuje namiastkę tego czym jest w rzeczywistości, lecz mimo minimalizacji stanowi ogromna możliwość osiągania potencjału każdego dziecka i chociaż sam w sobie nie rozwiąże innych problemów fizycznych i fizjologicznych u naszych dzieci to jednak potrafi stanowić lepsza jakość ich życia.

    Komputerowe Programy Inteligencji są biernym programem sensorycznym kończącym się na aktywnym Programie Rozwiązywania Problemów. Program może stanowić wspaniale uzupełnianie pedagogów w ich pracy z dziećmi.


3. Ważne wskazówki

    Kilka ważnych wskazówek dla przygotowujących prezentacje w PowerPoincie na podbudowie programów rozwoju inteligencji według Glenna Domana

Przygotowując prezentacje zawsze proszę dbać o to, aby każdy kolejny slajd był precyzyjny (wyraźny), wyizolowany i jednoznaczny. Poszukując odpowiedniej grafiki ważne jest, aby zawsze o tym pamiętać. Jeśli przygotowujemy prezentacje dotyczącą zwierząt, to każde zdjęcie powinno zawierać tylko to zwierzę, które mamy na myśli i żadnych innych obok ani niepotrzebnego tła.

Wielkość czcionki, jaką używamy przygotowując tekst powinna być ściśle uzależniona od dziecka dla którego kierujemy prezentacje. Rozmiar czcionki uzależnia się od wieku dziecka. Im młodsze dziecko tym większa czcionka. Lepiej podać większą niż za małą. Proszę pamiętać, że sukces programu jest uzależniony od tego czy słowo jest łatwo widoczne dla poszczególnego dziecka. Czerwona czcionka jest przeważnie używana do wstępnych programów aby wzbudzić zainteresowanie. Następnie można przejść do czarnej.

Proponujemy szczegółową lekturę książki "Jak nauczyć małe dziecko czytać" Glenn Doman i Janet Doman, jest tu opisana teoria nauki czytania i przygotowywania materiałów, na podobnej zasadzie opiera się przygotowywanie materiałów w programie rozwoju inteligencji. W języku angielskim również:"How to Multiply Your Baby's Intelligence" Glenn Doman; "How to Teach Your Baby Math" Glenn Doman; How to Give your Baby Encyclopedic Knowledge" Glenn Doman, Janet Doman, Susan Aisen. Pozycje te są w trakcie tłumaczenia na język polski i tak jak i inne z serii "Łagodnej Rewolucji" są niezwykle oczekiwane.

Przy ustawianiu opcji w PowerPoincie zalecamy zaznaczyć - przejście slajdu: automatycznie, co 1 sekundę. Czas występowanie "bitu" na ekranie jest uzależniony od umiejętności neurologicznych dziecka. Doświadczenie w tej pracy dyktuje, że 1 sekunda jest wystarczająca dla młodego dziecka, tzn. młodego neurologicznie. W zależności od dziecka obrazki mogą także być pokazywane do kilku sekund. To są rzeczy, które trzeba ustalić według indywidualnych potrzeb dziecka i określa to rodzic lub nauczyciel. Dziecko nie powinno odwracać uwagi od ekranu, jeżeli to robi to jest prawdopodobieństwo, że bit trwa za długo. Nagrywając głos slajd i tak będzie przechodził po tym jak lektor skończy czytać, ważne jest jednak, aby dany slajd pokazywany był tylko przez czas czytania tekstu. Głos lektora musi występować idealnie w czasie pokazywanego obrazka lub tekstu, symultanicznie z idealnym pokryciem się w czasie trwania "bitu". Od tego także zależy sukces programu.

Przed przygotowaniem danej prezentacji musimy zastanowić się - co ona ma na celu: jeśli celem jest nauka figur geometrycznych (jak w podanym przykładzie) wówczas napis nie pokazuje się w ogóle, jeśli celem jest nauka czytania pokazujemy tylko określone napisy (jak w prezentacji o stolicach. Jeśli chcemy te opcje połączyć należy zachować umiar i dobrze dopasować ilość tekstu do ilości prezentowanych zdjęć

Ważną rzeczą jest podkreślenie, że materiały powinny być przygotowywane wg potrzeb i zainteresowań dziecka. Aby zaangażować dziecko w tym systemie ważne jest, aby trafić na jego zainteresowanie. Proszę pamiętać, że małe dzieci wolą materiały ze swojego otoczenia tj. o ich domu i rodzinie oraz o ich życiu. Starszemu dziecku ten program może służyć jako pomoc w opanowaniu materiału szkolnego. Proszę pamiętać, że programy te maja na celu przedstawić fakty i powinny być wolne od nieistotnego tekstu. Tekst powinien zawierać krótkie i konkretne fakty.

Proszę także pamiętać, że według literatury, o którą opiera się powyższy proponowany system nauka ma być przyjemnością. Nigdy nie pokazujemy dziecku czegoś do czego okazało brak zainteresowania. Odkładamy to na przyszłość kiedy być może je wykaże. Jeżeli dziecko odwraca się od monitora to jest to wskaźnik, że dziecko się nudzi, bo już zna materiał albo, że jest to materiał źle widoczny dla niego. Staramy się nie dopuścić do momentu, kiedy dziecko nie chce już oglądać, dlatego ważne jest abyśmy zawsze zakończyli prezentacje materiałów zanim dziecko okaże znudzenie. A więc, lepiej jest opuścić sesje z niedosytem u dziecka niż z niechęcią. Mając niedosyt dziecko będzie czekało na następną sesję i to jest ważny punkt tego rodzaju nauczania. Nie można zanudzić dziecka bo właśnie w ten sposób się go traci

Przykładowe slajdy z różnych prezentacji:









4. Praca z dzieckiem

    Michał ma 10 lat - jest uczniem klasy czwartej szkoły podstawowej. Na początku jego szkolnej edukacji powstał program nauczania, napisany w oparciu o program nauczania zintegrowanego - realizowany w szkole Michała. Program zakładał między innymi wykorzystanie dostępnych na rynku edukacji programów multimedialnych dla dzieci. Pierwsze spostrzeżenia przyszły bardzo szybko. Michał tylko początkowo wykazywał zainteresowanie nimi, jednak niewiele z nich się uczył.

    Podstawową wadą tych programów jest za bardzo rozbudowana animacja. Postacie przeważnie są umiejscowione w bajkowym, kolorowym otoczeniu, są niewielkiej wielkości. Dzieci z porażeniem mózgowym mają zawsze w mniej lub bardziej widoczny sposób uszkodzony wzrok, mają słabą konwergencję, dlatego nie widzą wyraźnie. Obrazy prezentowane w programach multimedialnych szybko się zmieniają, są niewielkie. Dziecko - jeśli czegoś nie widzi dokładnie nie jest tym zainteresowane. Michała przyciągały wesołe melodie, opowieści, jednak po jakimś czasie program zaczynał go nudzić.

    Fakty, które mogliśmy mu przekazać w jasny i czytelny sposób znajdowały się w bitach. Michał w ten sposób pochłania wiedzę. Ma bity z różnych kategorii. Jest geografia, biologia, sztuka, historia itd. Przedstawiane są kilka razy dziennie. Wiadomości do bitów czerpane są z książek popularnonaukowych, encyklopedii, książek szkolnych.

    Dajemy mu szanse do rozwiązywania problemów, pokazując konkretne bity - zadajemy proste pytania dając mu przy tym okazje do dobrej zabawy. Staramy się zachować entuzjazm i spontaniczność. Nigdy nie wykonujemy programu, jeśli Michał nie ma nastroju. Najczęściej jednak, bardzo chętnie do tego podchodzi.

    Wprowadzenie do jego edukacji bitów przedstawianych w formie programu komputerowego znacznie ułatwiło pracę. Wykorzystanie możliwości komputera sprawiło, że zaoszczędzamy czas na tworzenie bitów kartonowych. Przygotowanie programu w wersji komputerowej wymaga jednak nadal dużej precyzji. Obraz musi być duży, jednoznaczny i prawdziwy. Nie mogą to być obrazy animowane. Konstruując ten program należy zwrócić uwagę na jego atrakcyjność i dostosować go do aktualnych potrzeb dziecka. Można umieścić pytania, efekty dźwiękowe. Nigdy jednak nie zapominając o kontakcie pedagoga z dzieckiem, który powinien być obecny w czasie prezentacji.

    W sytuacji, kiedy Michał posiada dostosowaną do swoich potrzeb klawiaturę może sam ustalać tempo programu, jednak zawsze jest w obecności innej osoby.

    Korzystając z oryginalnych programów z IAHP mamy dodatkową korzyść, ponieważ Michał słucha nazewnictwa w języku angielskim.

    Komputer wykorzystujemy także w nauce pisania i czytania. Korzystając z specjalnej nakładki na klawiaturę Michał uczy się pisać dużą czcionką, doskonaląc się manualnie. Czyta wyrazy zapisywane na ekranie.


Literatura w języku polskim

1. Doman Glenn, Jak postępować mając dziecko z uszkodzeniem mózgu, PROTEXT, Poznań 1996
2. Doman Glenn, Doman Janet, Jak nauczyć małe dziecko czytać, EXCALIBUR, Bydgoszcz 1992
3. Dryden Gordon, Vos Jaentte, Rewolucja w uczeniu, Moderski i S-ka, Poznań 2002